İhracatçılar, düşen parite karşısında girdi maliyetlerinde düşüş bekliyor

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 2014 yılı 4. çeyrek gerçekleşme ve 2015 1. çeyrek beklenti anketi sonuçlarına göre, ihracatçı firmaların yüzde 38,6'sı Ocak-Mart döneminde ihracatını artıracağını öngörüyor.

Anket sonuçlarına göre ihracatçıların ilk üç büyük sorunu; girdi ve enerji maliyetleri ile hammadde fiyatlarındaki yükseklik olarak öne çıkıyor. İhracatçılar gerileyen paritenin yarattığı fiyat ve karlılık baskısı ile bölgesel pazarlardaki sıkıntılar karşısında girdi maliyetlerinde iyileştirmeler olmasını istiyor.

İhracatçı firmalar, bu yılın ilk çeyreğinde yaklaşık 80 bin yeni istihdam yaratmayı planlıyor.

TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi: " İhracatçılarımız tüm jeopolitik gelişmelerin ve AB pazarındaki sıkıntıların üstesinden gelmek için yeni pazarlarda atılım yapıyor. Neredeyse her 2 ihracatçımızdan biri son çeyrekte yeni pazarlara mal sattı”

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından geleneksel hale getirilen ve yılın çeyreklerine göre gerçekleşme ve beklentileri değerlendiren Eğilim Anketi çalışmasının 2014 yılı 4. çeyrek gerçekleşme ve 2015 yılı 1. çeyrek beklenti sonuçları açıklandı. Anket sonuçlarına göre ihracatçı firmaların yüzde 38,6'sı Ocak-Mart döneminde ihracatın artacağını öngörüyor. İhracatçı firmalarımızın, yılın ilk çeyreğinde girdi maliyetlerinde, hammadde ithal girdi fiyatlarında ve enerji girdi maliyetlerinde artış bekleyenlerin oranı geriliyor. Özellikle enerji girdi fiyatlarında düşüş bekleyenlerin oranının 15 puan artmasıyla girdi maliyetlerinde belirgin bir düşüş beklentisi var.

"İhracatçılar faaliyet karına odaklanmalı”

Anket verilerinin açıklandığı toplantıda konuşan TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, ihracatçıların 1'inci çeyrek Dolar öngörüsünün 2.28, Euro'nun 2.64, parite beklentisinin ise 1.16'ya gerilediğini açıkladı. "Döviz kuru riskine karşı ihracatçılar önlem almalı ve ihracatçılarımız öncelikle kendi faaliyetlerinde para kazanmalı, faaliyet karına odaklanmalı, karı dövizdeki spekülatif hareketlere bağlamamalı” diye konuşan Büyükekşi, ihracatçıların yılın 4'üncü çeyreğinde ortalama 70 bin yeni istihdam yarattığını açıklarken, 2015 yılının ilk çeyreğinde bekledikleri yeni istihdamın ise yaklaşık 80 bin olarak öngörüldüğünü ifade etti.

Her 2 ihracatçıdan 1'i yeni pazarlara mal sattı

Büyükekşi, ihracatçıların yılın ilk çeyreğine pozitif bir bakış açısıyla girdiklerine dikkat çekerek, "İhracatçılarımız yeni pazarlarda atılım yapıyor. Yılın son çeyreğinde yeni pazarlara girdiğini belirten firmaların oranı yüzde 44'ü buldu. 2010'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştık. Bu demek oluyor ki neredeyse her 2 ihracatçıdan biri son çeyrekte yeni pazarlara mal satmış. Bu yılın ilk çeyreğinde de ihracatçılarımız alternatif olarak yüksek hacimli, büyük pazarlara odaklanıyorlar, bunu son derece olumlu buluyoruz” dedi.

2014 yılının son çeyreğinde dış finansman talebinde bulunan firmaların oranının rekor bir seviyede, yüzde 44,8 olarak gerçekleştiğini belirten TİM Başkanı, "2015'in ilk çeyreğinde dış finansman talebinin olacağını öngören firmaların oranı, yüzde 45 mertebesi ile güçlü artış trendini devam ettiriyor. Özellikle ilk 500'deki büyük ihracatçıların yüzde 51'inin dış finansman kaynaklarına ihtiyaç duyması, vakit kaybetmeden finansman imkânlarının geliştirilmesi gerektiğine işaret ediyor” dedi.

İhracatçı Firmalar İnovasyon Stratejisinin Yaygınlaştırılmasına Önem Veriyor

Her dönem yapılan ankete gündeme ilişkin soruların eklendiğini belirten Mehmet Büyükekşi, açıklanan ankette Büyüme için Öncelikli Programlar, İnovasyon Stratejisi, İnovasyon Yönetiminde Öncelikler ve Petrol Fiyatlarındaki Düşüşün Etkilerine yönelik sorular sorulduğunu açıkladı.

TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi, şu değerlendirmelerde bulundu:

"İhracatçılarımızın öncelikli dönüşüm programlarına dair görüşlerini almak için 9 ana başlıktaki 1. Grup planlarına dair görüşlerini sorduk. İhracatçılarımız yeni dönemde sırasıyla yüzde 78 ile ‘İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması Programını', yüzde 60 ile ‘Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Programını' ve yüzde 56 ile ‘Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretim Programını' öncelikli görüyorlar”

Büyükekşi, ihracatçıların yüzde 45'inin firmalarında kurumsal bir inovasyon stratejisi geliştirdiğini görmekten son derece umutlandıklarını belirterek, "İlk 500'de bu oranın yüzde 52'ye yükseldiğini görüyoruz. KOBİ ölçeğindeki firmaların da zamanla inovasyon stratejilerine daha fazla ağırlık vereceğine inanıyoruz. Diğer taraftan firmalarımız İnovasyon Stratejisi ve İnovasyon Organizasyon Kültürünün yaygınlaşmasına önem veriyor. İnovasyon Döngüsü ve Sonuçlarına ise zamanla daha fazla ağırlık verileceğine inanıyoruz” dedi.

Gündem kısmındaki sorular arasında petrol fiyatlarındaki düşüşün etkilerini de değerlendirdiklerini söyleyen TİM Başkanı ihracatçıların yüzde 73'ünün petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün enerji maliyetlerine (doğalgaz, elektrik) azalış olarak yansımasını beklediğini, "Üretim maliyetlerinde azalış bekliyorum” diyenlerin ise ihracatçıların yarısını oluşturduğunu” söyledi.

Anketten Notlar…

TİM'in "İhracatçı Eğilim Araştırması” 2014 yılı 4.çeyrek neticeleri ve 2015 yılı 1. çeyrek beklentilerine göre öne çıkan bazı başlıklar ise şöyle:

· 2014 yılının son çeyreğinde ihracatçı firmaların üretim, tedarik ve enerji kullanımı açısından geçtiğimiz iki dönemde olduğu gibi üzerinde durdukları en önemli gerçekleşme girdi maliyetlerindeki artıştır. Girdi maliyetlerinin arttığını belirten ihracatçıların oranı %59,4' tür. Geçtiğimiz dönem ile karşılaştırıldığında bu oranın %67'den 8 puan gerileyerek %59 seviyelerine düşmesi dikkat çekicidir. Benzer trend, enerji maliyetlerinde de görülmektedir. Enerji birim girdi maliyetlerinin arttığını belirten firmaların oranı %59'dan %48'e, elektrik tüketiminin arttığını belirenlerin oranı ise %45,2'den 41,2%'ye gerilemiştir.

· İhracatçı firmaların %39,1'i üretimlerinin, %39,2'si ise ihracatlarının geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında yükseldiğini belirtmektedir.

· 2015 yılının 1. çeyreğine üretim ve ihracatlarının artacağı beklentisi ile giren «umutlu» ihracatçıların oranında sırasıyla %36,2 ve %38,6 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan kapasite kullanım oranında artış bekleyen firmaların oranı geçtiğimiz dönem ile paralellik göstermektedir. Geçtiğimiz dönem %36,8 olan oranı bu dönem %38,6 olarak seyretmektedir.

· Araştırmaya katılan firmalar üretimlerinde kullandıkları hammaddelerin ortalama %65'inin orijinlerinin yurtiçi olduğunu belirtmektedir. Bu oran, araştırmanın önceki dönemlerde gerçekleştirilen fazların bulguları ile istatistiki açıdan farklılık göstermemektedir. Hammaddede dışa bağımlılığın en yüksek olduğu sektör kimyevi maddeler sektörüdür. Diğer taraftan İlk 500'de yer alan firmalarda yerli girdi kullanım oranı ortalama %53,4 iken diğer firmalarda bu oran 18 puan daha yüksektir.

· 2014 yılının son çeyreğinde yeni pazarlara girebildiklerini belirten firmaların oranı %44'tür. 2015 yılının ilk döneminde firmaların %13,8'i yeni pazarları hedeflemediklerini belirtmektedir. Bu dönemde de Rusya en yüksek oranda hedef pazar olarak belirginleşmektedir. Hedef pazarlarda ilk beş ülke genel açıdan bir önceki dönem ile aynıdır. İlk 500'ye yer alan firmalarda A.B.D. ikinci sıraya yerleştirken, Fransa ilk 5'ten çıkarak yerini Japonya'ya bırakmıştır. İkinci 500'deki firmalarda Arjantin ve Afrika, diğer segmentteki firmalarda ise Irak ve İran hedef pazarlarda yükselişe geçen ülkeler olarak dikkat çekmektedir.

· 2014 yılının son çeyreğinde mevcut pazarlarda yeni müşterilerden sipariş aldıklarını belirten ihracatçıların oranı %59,8 ile geçtiğimiz dönemdeki seyrini korumaktadır. Araştırmanın bu bölümünde tamamen kaybettikleri pazar olduğunu belirten ihracatçılar genelin %14,4'ünü oluşturmaktadır. Bu dönemde rekabetçi fiyat sunamama (%51,6), hedef ülkelerdeki ekonomik koşullar (%51,2) ve hedef ülkelerdeki siyasi ve bürokratik engeller (%37,8) en sık karşılaşılan pazarlama sorunlarıdır. Döviz kurları (%49,8), enerji maliyetleri (%49,4) ve hammadde ve aramal fiyatları (%38) her 10 ihracatçıdan 4'ü tarafından vurgulanan öncelikli sorunlardır.

· Ekim- Aralık 2014 döneminde dış finansman talebinde bulunan firmaların oranı %44,8 olarak gerçekleşmiştir. Dış finansman ihtiyacının karşılandığı kaynaklar arasında özel bankalar (%79), Eximbank (%59), diğer kamu bankaları (%41) belirgindir. Kamu bankalarının payı bu dönem %34'ten %41'e yükselmiştir. Ekim-Aralık döneminde dış finansman talebinin olacağını öngören firmaların oranı %44,8'dir.

· İhracatçı firmaların %43'i döviz risklerinden korunmak için herhangi bir araç kullanmadıklarını belirtmektedir. Bu oran, firma büyüklükleri açısından irdelendiğinde ilk 500'deki firmalar arasında %35'e gerilemektedir. Döviz riskinden korunmak için döviz kredisi kullanan firmaların oranı %32, ‘forward' yaptığını belirten firmaların oranı ise %29'dur. İlk 500 ihracatçı firmada ‘forward işlemler' (%38) ve "swap” (%12) diğer ihracatçılarla karşılaştırıldığında daha yüksek oranda kullanılmaktadır.

· Döviz kuru riskine karşı herhangi bir araç kullanmama nedenleri arasında döviz kurlarında artış beklentisi (%33,2) ile ithalatın da bulunması (%27,6) ilk 2 sırada beyan edilen unsurlardır. Araçlar hakkında bilgilerinin olmadığını belirten firmaların oranı ise bu dönemde %20,7 seyrindedir.

· 2014 yılı 4. çeyrekte eğilim anketine katılan firmaların ortalama çalışan sayısı 222 olarak hesaplanmıştır. Bu dönemde, beyaz ve mavi yakalı çalışan sayısında görülen artışla toplam çalışan sayısı ilk dönemdir artış göstermektedir. Ekim- Aralık 2014 döneminde çalışan sayılarının arttığını belirten firmaların istatistikleri şöyledir: beyaz yakalı %25,6, mavi yakalı %29,2, Ar-Ge %9,8. Ekim- Aralık döneminde yeni çalışan istihdam edeceklerini belirten firmaların eğilimleri ise; beyaz yakalı %23,6, mavi yakalı %23,2 ve Ar-Ge %7,6 olarak sıralanmaktadır.

· Firmaların %49,6'sı yurt içinde, %71,6'sı ise yurtdışında yılın son çeyreğinde yatırım yapmadıklarını belirtmektedir. Bu dönemde yurt içinde yatırım yapan firmaların %34'ü modernizasyon, %25'i ise kapasite arttırımına gittiklerini belirtmektedir. Yurt dışı yatırımlarında en yüksek oranda tercih edilen türler %13,2 ile satış- dağıtım ağı genişletme ve %11 ile modernizasyondur. 2015 yılının ilk çeyreğinde ise firmaların %46,4'ü yurt içinde, %71,6'sı ise yurt dışında yatırım yapmayacaklarını belirtmektedir. Hem yurt içinde hem yurt dışında yatırım planlamama nedenleri arasında dünya ekonomisindeki istikrarsızlık ile piyasada yetersiz talep en önemli iki bariyerdir.

· İhracatçıların Ocak-Mart dönem sonu piyasa beklentileri ise şu şekildedir; USD / TL kur tahmini 2,28; EURO / TL kur tahmini 2,64, EUR/USD parite tahmini ise 1,16'dır. 2015 yılsonu enflasyon tahmini %6,50; MB faiz beklentisi %6,95 yıl sonu büyüme beklentileri %3,9 olarak gerçekleşmiştir.

· 2015 yılında sektör ve Türkiye ekonomilerinin daha iyiye gideceğini düşünen "iyimser”lerin oranında artış dikkat çekmektedir. Sektörün iyiye gideceğini düşünenlerin oranı 7 puan yükselerek %30,2'ye, Türkiye ekonomisinin iyiye gideceğini düşünenlerin oranı ise 8 puan yükselerek %25,6'ya yükselmiştir. Diğer taraftan Avrupa ekonomisinin kötüye gideceğini düşünen ihracatçıların oranı %20,8'den %31'e 10 puan artış göstermiştir. Dünya ekonomisinin gidişatına ilişkin görüşler geçtiğimiz dönem ile paralellik göstermektedir.

· Araştırmanın son bölümünde ihracatçı firmalara gündem ile ilgili bazı sorular yöneltilmiştir. Önümüzdeki dönemde sürdürülebilir büyüme yapısının güçlendirilmesi ve potansiyel büyümenin artırılması için öncelik verilen programlar %78 ile "İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması Programı”, %60 ile "Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Programı” ve %56 ile "Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji üretim Programı”dır.

· İnovasyon Stratejisi olduğunu belirten firmaların oranı %45'tir. Söz konusu oran ihracatta ilk 500 firmada %52 iken diğer firmalarda %39 seviyelerine gerilemektedir. İnovasyon Stratejisi olan firmalarda inovasyon yönetiminin öncelikli unsurları "İnovasyon Stratejisi” (%60) ve "İnovasyon Organizasyonu ve Kültürü”(%58)'dür.

· İhracatçıların %73'ü petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün enerji maliyetlerine (doğalgaz, elektrik) azalış olarak yansıyacağını düşünmektedir. Petrol fiyatlarındaki düşüş ardından "Üretim maliyetlerinde azalış bekliyorum” diyenler ise ihracatçıların yarısını oluşturmaktadır.

 

İHRACATÇI EĞİLİM ANKETİ 2014 4. ÇEYREK SONUÇLARI İÇİN TIKLAYINIZ 


Bu sayfa 27 Ocak 2015 Salı tarihinde yayınlanmıştır.
PAYLAŞ